سرعت شاتر  Shutterspeed

سرعت شاتر مدت‌ زمان نور دیدن حس‌گر یا فیلم را تعیین می‌کند. بین لنز و فیلم یک شاتر مکانیکی وجود دارد که برای مدت معینی باز و بسته می‌شود. برای مثال، حس‌گر دوربین در سرعت شاتر 125/1 ثانیه برای مدتی برابر با 125/1 نوردهی می‌شود. شاترهای الکترونیکی نیز به همین صورت کار می‌کنند. بعضی از دوربین‌های دیجیتال به هر دو شاتر مکانیکی و الکترونیکی مجهز هستند.

سرعت شاتر در کسری از ثانیه بیان می‌شود،‌ مثلا 2/1. از این رو، سرعت شاترهای بالا، با نصف کردن مدت زمان نوردهی در واقع میزان نوردهی را نصف می‌کنند: 2/1 ثانیه، 4/1 ثانیه، 8/1 ثانیه، 15/1 ثانیه، 30/1 ثانیه، 60/1 ثانیه، 125/1 ثانیه، 250/1 ثانیه، 500/1 ثانیه، 1000/1 ثانیه، 2000/1 ثانیه، 4000/1 ثانیه، 8000/1 ثانیه و... سرعت‌های شاتر با نوردهی طولانی مدت نیز به ثانیه بیان می‌شوند، مانند: 8 ثانیه،‌ 4 ثانیه، 2 ثانیه،‌ 1 ثانیه.

به‌ترین سرعت شاتر به شرایط عکاسی بستگی دارد. پیشنهاد می‌شود با سرعت شاتر بالای 1 کار شود تا به این ترتیب، از میزان محو شدگی ناشی از لرزش دوربین جلوگیری شود. توجه داشته باشید اگر می‌خواهید با سرعتی کم‌تر از آن عکاسی کنید ضروری است از یک سه پایه استفاده شود تا دوربین ثابت بماند. اگر می‌خواهید از صحنه‌های پر تحرک عکاسی کنید،‌ مثلا صحنه‌های ورزشی، باید با سرعت شاتری برابر با 125/1 یا بالاتر کار کنید. اما تمام صحنه‌های پرتحرک به سرعت شاتر بالا نیاز ندارند. برای مثال، برای داشتن یک اتومبیل در حال حرکت در وسط منظره یاب،‌ به‌تر است دوربین خود را هم‌گام با جهت حرکت اتومبیل حرکت دهید و به این ترتیب، با سرعت شاتر کم‌تری کار کنید.

دوربین‌های نیمه‌حرفه‌ای و تمام حرفه‌ای به مود نوردهی با اولویت شاتر مجهز هستند که به شما امکان می‌دهد با سرعت‌های متفاوت شاتر کار کنید و در عین حال، نوردهی را ثابت نگه‌ دارید.

 

دهانه دیافراگم  Aperature

دهانه دیافراگم به مقدار گشود‌گی لنز گفته می‌شود که میزان نوری را که باید بر روی فیلم یا حس‌گر تابانده شود تعیین می‌کند. میزان گشودگی با یک دریچه‌ی‌ قابل تنظیم، تنظیم می‌شود که عمل‌کردی مانند عمل‌کرد مردمک چشم دارد. دهانه دیافراگم بر نوردهی و عمق میدان تاثیر به سزایی دارد.

گشودگی‌های پیاپی دیافراگم نیز مانند سرعت‌های پیاپی شاتر از میزان نوری که داخل دوربین می‌شود کم می‌کند. برای این منظور، قطر دیافراگم با مضربی از 1.4 (ریشه‌ی دوم 2) کم می‌شود.

بر اساس معیارهای نوری، میزان گشودگی دیافراگم و قطر آن به فاصله کانونی بستگی دارد. برای مثال، قطر 25 میلی‌متری یک گشودگی بر روی یک لنز 100 میلی‌متری همان تاثیری را دارد که یک گشودگی با قطر 50 میلی‌متر بر روی یک لنز 200 میلی‌متری می‌گذارد. اگر قطر گشودگی را بر فاصله کانونی تقسیم کنید، در هر دو حالت فوق به عدد 1.4می‌رسید. توجه داشته باشید که بالا بردن میزان گشودگی بسیار کاربردی‌تر است تا کار با گشودگی ثابت. به «گشودگی‌های نسبی» عدد f یا گام f گفته می‌شود. اگر دقت کرده باشید بر روی قوس لنز و بالای 4/1 عبارت 4/f یا F4 یا 1:4 نوشته شده است.

از آن جایی که عدد f مضربی از فاصله کانونی است، ‌fهای «بزرگ‌تر» به گشودگی‌های کوچک‌تر مربوط می‌شوند.

حداکثر گشودگی یا سرعت لنز (Lens Speed یاMaximum Aperture )

 

به «حداکثر گشودگی» لنز، «سرعت لنز» نیز گفته می‌شود. گشودگی و سرعت شاتر با نوردهی، رابطه‌ی مستقیم دارند. یک لنز با حداکثر گشودگی (مثلا f/2) لنز «سریع» نامیده می‌شود چرا که دیاف بازتر به شما امکان می‌دهد با سرعت شاتر بالا (سریع) کار کنید و هم‌چنان نوردهی خوبی داشته باشید. این لنزها برای عکاسی از سوژه‌های متحرک در نور کم بسیار کاربردی هستند.

لنز زوم نیز حداکثر گشودگی را در هر دو حالت حداکثر لنز باز و حداکثر تله تعریف می‌کند؛ مثلا در 28-100mm f/3.5-5.6. این بدان معناست که حداکثر گشودگی در محدوده زوم برابر است با f/2.8. این نوع لنز زوم‌ها گران و در عین حال، سنگین هستند.

 

عمق میدان  Depth of Field

عمق میدان (Depth of field (DOF)) به جلو و پشت نقطه‌ی فوکوس اصلی گفته می‌شود که در فوکوس بسیار شارپ دیده می‌شود. عمق میدان تحت تاثیر گشودگی دیافراگم، فاصله سوژه، فاصله کانونی و فرمت فیلم یا حس‌گر قرار دارد.

گشودگی بیش‌تر (با عدد f کوچک‌تر، مثلا f/2) عمق میدان کوچک‌تری دارد. به همین خاطر، هر چیزی که در پشت یا جلوی نقطه فوکوس اصلی قرار داشته باشد محوتر خواهد بود. گشودگی کم‌تر (با عدد f بزرگ‌تر، مثلا f/11) عمق میدان بزرگ‌تری دارد. در این حالت نیز اشیایی که در پشت یا جلوی نقطه فوکوس اصلی قرار دارند بسیار شارپ‌تر دیده می‌شوند.

با نزدیک‌تر شدن به سوژه‌ (کم‌کردن فاصله از سوژه)، عمق میدان نیز کم‌تر خواهد شد. حال‌ آن‌که هر چه از سوژه دورتر شوید، عمق میدان نیز بیش‌تر خواهد شد.

لنز‌هایی با فاصله کانونی کوتاه‌تر تصاویری با عمق میدان بیش‌تر ارائه می‌کنند. یک لنز 28 میلی‌متری با گشودگی ‌f/5.6 تصاویری با عمق میدان بیش‌تری نسبت به لنز 70 میلی‌متری با همان گشودگی خواهد داشت.

فوكوس

دوربين‌ها براي فوكوس، دونوع فوكوس دارند: فوكوس اتوماتيك يا اتوفوكوس و فوكوس دستي

اتوفوكوس

 تمام دوربين هاي ديجيتال، ويژگي اي به نام "اتوفوكوس" دارند. اتوفوكوس همواره يا برروي منظره ياب و يا برروي مونيتور قرارمي گيرد.اكثر دوربين هاي آماتور و تمام دوربين هاي حرفه اي به شما امكان انتخاب چندين نقطه اتوفوكوس را مي دهند.

 

انواع اتوفوكوس

 در نوع Single، فوكوس هنگامي انجام مي شود كه دكمه ي شاتر تا نيمه فشار داده شود. بعضي از دوربين ها قابليت Continuous را نيز دارند كه تا هنگامي كه شما دكمه ي شاتر را تا نيمه فشار ندهيد، دوربين به فوكوس روي اجسامي كه ازروي آنها مي گذرد، ادامه خواهد داد. اين نوع اتوفوكوس، زمان تاخير(زماني كه طول مي كشد تا دوربين فوكوس كند) را كاهش مي دهند اما موجب كاهش عمر باتري نيز مي شوند. اتوفوكوس معمولا براساس كنتراست اشيا عمل مي كند و معمولا در مورد اشيايي كه كنتراست رنگ بالايي دارند بهتر جواب مي دهد. اتوفوكوس در محيط هايي با نور كم خوب عمل نمي كند.

فوكوس دستي

 در حالت فوكوس دستي، دوربين اتوفوكوس را خاموش مي كند و به شما اين اجازه را مي دهد كه با دست فوكوس كنيد. اين فوكوس معمولا براي محيط هايي با نوركم، عكسبرداري ماكرو يا جلوه هاي ويژه كه اتوفوكوس كارايي بالايي ندارد، استفاده مي شود. دقت كنيد كه بعضي از دوربين هاي ديجيتال تنها اين امكان را به شما مي دهند كه در فواصل خاصي فوكوس كنيد. دوربين هاي پيشرفته تر روي لنز خود حلقه ي فوكوس دارند كه مي توان فوكوس را انجام داد، مانند شيوه اي كه در عكسبرداري آنالوگ مرسوم است.

مبدل‌ها  Converters

در دوربین‌های نیمه حرفه‌ای می‌توانید محدوده‌ی زوم را با استفاده از مبدل‌های مختلف بزرگ‌تر کنید. این مبدل‌ها در واقع لنز‌های قابل نصبی هستند که زاویه تصویر را بزرگ‌تر یا تنگ‌تر می‌کنند. برای مثال، به کارگیری یک مبدل 0.8 برابر با زاویه واید بر روی یک لنز 35 میلی‌متری، یک عکس 28 میلی‌متری را ارائه می‌کند. مبدل 2.0 برابر تله فوتوی یک لنز 100 میلی‌متری نیز عکسی با لنز 200 میلی‌متری را ارائه می‌کند. معمولا نمی‌توان این مبدل‌ها را همه جای محدوده لنز زوم و گاهی هم در حداکثر محدوده زوم به کار برد، چرا که از کیفیت عکس کم می‌شود. فلاش داخلی نیز ممکن است عمل‌کرد خوبی را از خود نشان ندهد، به همین خاطر، عکس سایه‌دار می‌شود. گاهی هم مبدل جلوی حس‌گر فلاش را می‌گیرد.

لرزش‌گیر  Anti-shake

یکی از کارکردهای سيستم لرزش‌گیر یک دوربین دیجیتال این است که CCD را به حرکت درمی‌آورد. به این ترتیب، اثرات ناشی از تکان‌های دوربین جبران می‌شود. حس‌گر دوربین بر روی قطعه‌ی کوچکی قرار گرفته که در جهت مخالف حرکت دوربین حرکت می‌کند. جهت حرکت دوربین توسط سنجه‌های حرکتی آن تشخیص داده می‌شود. علاوه بر این، سیستم لرزش‌گیر دوربین‌های دیجیتال سه گام دیگر را نیز ارائه کرده است. مثلا ممکن است برای عکاسی از سوژه‌ی خاصی بخواهید با سرعت شاتر 1000/1 ثانیه کار کنید. شما باید قادر باشید تنها در 125/1 ثانیه (8 برابر کندتر) و با لرزش‌گیر فعال کار کنید. این قابلیت، هنگام عکاسی از سوژه‌های متحرک و در نور کم،  یا زمانی که می‌خواهید با فواصل کانونی طولانی کار کنید بسیار کارآمد است.

لرزش‌گیر تصویر  Image Stabilization

لنز دوربین‌های دو چشمی و لنز زوم یا لنزهای تله فتوی دوربین‌های دیجیتال SLR به قابلیت کارآمدی به نام «لرزش‌گیر» تصویر مجهز هستند. این قابلیت در دوربین‌های فیلم‌برداری دیجیتال مجهز به زوم‌های بالا نیز دیده می‌شود. دوربین‌های دیجیتال با لنزهای زوم بالا نیز به لرزش‌گیر یا قابلیت‌های مشابه دیگری مانند قابلیت «ضد لرزش» مجهز هستند.

لرزش‌گیر تصویر با به کارگیری قطعه اپتیکال «شناور» که معمولا به ژیروسکوپ چرخان متصل است و لرزش‌های متناوب ناشی از تکان‌های دست و دوربین را جبران می‌کند، به ثابت نگه‌داشتن تصویر منعکس شده بر روی دوربین کمک زیادی می‌کند.  لنزهای EF SLR کانن مجهز به لرزش‌گیر تصویر، در ادامه‌ی اسم خود دارای پسوند IS هستند. نیکون نیز از پسوند VR (سیستم «کاهش لرزه» یا "Vibration Reduction") بر روی لنزهای نیکور خود استفاده می‌کند.

معمولا، لرزش‌گیر تصویر طوری عمل‌ می‌کند تا عکس‌هایی که به صورت دستی گرفته می‌شوند دو گام کندتر از عکس‌هایی ثبت شوند که با لرزش‌گیر غیر فعال گرفته می‌شوند. برای مثال، اگر می‌خواهید از صحنه‌ خاصی عکس بگیرید و برای این کار به سرعت شاتری برابر با 500/1 ثانیه نیاز دارید، باید قادر باشید تنها با سرعت 125/1 (4 برابر کندتر) و با لرزش‌گیر فعال کار کنید. این حالت زمانی که از سوژه‌های متحرک در شرایط کم نور عکاسی می‌کنید بسیار کارآمد است.

نکته: لرزش‌گیر اپتیکال با لرزش‌گیر دیجیتال دوربین‌های فیلم‌برداری دیجیتال متفاوت است. همواره به این نکته توجه داشته باشید که لرزش‌گیر دیجیتال تنها برای فیلم‌برداری دیجیتال موثر عمل‌کند.